Posted by Lux on December 28, 2011, 23:42:45
Obavezna prezimena uvedena su Jozefinskim patentom u 18. veku. Na pravoslavnom istoku prezimena nastaju tek krajem 19. veka
Nastanak danasnjih prezimena u Srbiji vezuje se za kneza Aleksandra Karadjordevica, koji je 1851. god. jednim aktom naredio uspostavljanje trajnih prezimena po najstarijim i najznacajnim precima.
Vlasi / Rumuni istocne Srbije oduvek su imali svoj prepoznatljivi familijarni KOD (tzv. POLJIKRA). Vlaska POLJIKRA se fonetski / usmeno prenosila sa kolena na koleno i ona je specifican identifikacioni familijarni KOD koji je istovremeno jasna potvrda dako-romanskog identiteta Vlaha.
Vlaska POLJIKRA je zivela, postojala i opstala u kolektivnoj svesti i mentalnom sklopu govornika limba romaneaska (Vlaha).
Razlike u prezimenima izmedju Vlaha (srbijanskih Rumuna u Srbiji) i Vlaha iz drugih delova Balkana, drugih krajeva i drzava su uglavnom u tome sto su prezimena govornika limba romaneaska formirale srpska administracija i srpska pravoslavna crkva sa ciljem da se izvrsi slovenizacija (neki upotrebljavaju termin-srbizacija) i asimilacija vlaskog zivlja dako-romanskog porekla a u skladu sa tradicijom ili politickim potrebama aktuelne administracije, dok su vlaska prezimena u drugim drzavama, regionima i krajevima formirale tamosnje domicilne vlasti.
Vecina vlaskih prezimena prepoznatljiva je po sufiksu - ic. Sufiks -ic je slovenski deminutiv, cija je osnovna uloga u stvaranju patronima i matronima.
Velika vecina vlaskih prezimena zavrsava na – ic, evic, ovic ili -vic.
Veliki broj vlaskih porodica nosi ista prezimena, iako uopste nisu u medjusobnom srodstvu.
Gradjenje prezimena
Prezimenska osnova moze da bude razlicita. Najcesce je to licno ime rodonacelnika odredjene familije. U najvecem broju slucajeva to je ocevo, dedino ili ime nekog drugog muskog pretka u direktnoj liniji srodstva. Postoje i prezimena nastala od imena zenskog pretka.
„Osnivac prezimena“ ne mora uvek da bude krvni srodnik. Ponekad to mogu da budu i druga lica (usvojitelj, staratelj..).
Gradnja vlaskih prezimena;
- od patronima
- od matronima
- prema licnoj osobini ili fizickim i karakternim specificnostima rodonacelnika
- prema zanimanju rodonacelnika
- prema etnickoj pripadnosti
- prema vojnickom zvanju
- prema regionu odakle se rodonacelnik doselio
- prema detaljima i/ili produktima iz prirode
- prema cvecu
- prema delovima tela
- prema divljim zivotinjama
- prema crkvenoj hijerarhiji
Evo nekih primera...
Od patronima;
- Iancu > Janko+vic > Jankovic
- Marcu > Marko+vic > Markovic
- Ion > Jon > Jovan+ovic > Jovanovic
- Calin > Kalin+ovic > Kalinovic
Od matronima;
- Mara > Mar+ic > Maric
- Neda > Ned+ic > Nedic
- Petria > Petrija+novic > Petrijanovic
Prema licnoj osobini ili fizickim i karakternim specificnostima rodonacelnika;
- Stirb (Scirb..) > Stirb+anovic > Stirbanovic
- Francul > Frankul+ovic > Frankulovic
- Orbul > Orbul+ovic > Orbuljevic
- Surdul > Surdul+ovic > Surdulovic
- Cocor > Kokor+ic > Kokoric
- Barbul > Barbul+ovic > Barbulovic
- Balaban > Balaban+ovic > Balabanovic
- Negru > Negr+ic > Negric
- Amicul > Mikulj+evic > Mikuljevic
- Maxim > Maksim+ovic > Maksimovic
Prema zanimanju rodonacelnika;
- Olariu > Olar+ovic > Olarevic
- Morariu > Morar+evic > Morarevic
- Tobosar > Tobosar+ovic > Tobosarevic
- Cioba > Coban+ovic > Cobanovic
- Branza > Brnzan+ovic > Brnzanovic
Prema etnickoj pripadnosti;
- Romăn > Roman+ovic > Romanovic
- Sârbul > Srbul+ovic > Srbuljevic
- Vlah > Vlah+ovic > Vlahovic
Prema vojnickom zvanju;
- Soldatu > Soldat+ovic > Soldatovic
- Căpitan > Kapetan+ovic > Kapetanovic
Prema regionu odakle se rodonacelnik doselio;
- Ardeal > Erdeljan+ovic > Erdeljanovic
- Moldova > Moldovean+ovic > Moldovljanovic
- Besarabia > Besarab+ic > Besarabic
Prema detaljima i/ili produktima iz prirode;
- Frunză verde > Frunzaverd+ ic > Frunzaverdic
- Pară > Pier+ic > Peric
- Boțoacă > Bocok+ic > Bocokic
- Urzică > Urzik+ic > Urzikic
- Piersică > Persik+ic > Persikic
Prema cvecu;
- Busuioc > Busujok + ovic > Busujokovic
- Floare > Flor+ic > Floric
- Crinul > Krinul+ovic > Krinulovic
- Brândusă > Brand+usic > Brandusic
Prema delovima tela;
- Ureche > Urejk+ic > Urejkic
- Cracul > Krekul+ovic > Krekulovic
- Mână > Man+ic > Manic
Prema domacim i/ili divljim zivotinjama;
- Boboc > Bobok+ic > Bobokic
- Vulpe > Vulp+ic > Vulpic
- Lupsa > Lups+ic > Lupsic
- Viezure > Vezur+ic > Vezuric
- Iepur > Jepur+ovic > Jepurovic
Prema narodnom nazivu za sluzbenike crkve;
- Pop > Pop+ic > Popic
Treba naglasiti da ima i dosta vlaskih prezimena koja za osnovu prezimena imaju nadimke, cesto i veoma neobicne;
- BESINIC, od BESINA (prdanje..)
- DRAKULIC, od DRACUL ( djavo, necastivi..)
- LAPADATOVIC, od LĂPADĂTUL (odbaceni..)
- ORBULJEVIC, od ORBUL (slepac, covek koji ne vidi..)
- STIRBANOVIC, od STIRB = SCIRB (bez zuba, covek koji nema sve zube..)
- Itd...
Message Thread
« Back to index